Sống tiếp thế nào khi mất niềm tin vào tương lai

Sau nhiều lần trải qua những pha lên xuống của rối loạn lưỡng cực, mình từng mất dần niềm tin rằng mình còn có một tương lai đáng để hướng tới. Nhưng mình không thể lựa chọn cách biến mất vĩnh viễn khỏi cuộc đời này.

Và khi tương lai mất, hiện tại cũng trở nên vô nghĩa.

Bài viết này không cố thuyết phục ai phải lạc quan. Nó chỉ là một cách mình học lại việc sống tiếp: không bắt đầu từ một kế hoạch 5 năm, một giấc mơ lớn, hay một phiên bản rực rỡ nào đó của bản thân.

Mà bắt đầu từ một ngày nhỏ.

Một giờ nhỏ đáng tin.

Khi tương lai biến mất

Sau nhiều lần trải qua tàu lượn siêu tốc mang tên rối loạn lưỡng cực, mình mất dần niềm tin rằng mình có một tương lai đáng để hướng tới.

Và khi tương lai mất, hiện tại trở nên vô nghĩa.

Ra khỏi giường để làm gì?

Tập thể dục để làm gì?

Uống thuốc để làm gì?

Nỗ lực để làm gì?

Rồi cũng lại hỏng mà thôi, như dã tràng xe cát biển Đông.

Rồi cũng giống Sisyphus đẩy tảng đá lên rồi lại tụt xuống.

“Kinh nghiệm quá khứ đã chứng minh điều ấy rồi, mày cố làm gì nữa.”

Đó là tiếng nói bên trong, lấn át lý trí và đàn áp mọi hy vọng về tương lai.

Quá khứ đã kinh khủng, kinh hoàng và kinh gì nữa nhỉ?

Hiện tại cũng chẳng khá khẩm, nhiều khi tệ hại.

Và tương lai thì ba chấm đúng nghĩa….

Có lẽ mình đã đòi hỏi một tương lai quá lớn

Chỉ đến khi hệ thần kinh ổn định hơn nhờ thuốc, mình mới đủ tỉnh để nhìn ra một điều:

Mình đang đòi hỏi phải tin chắc, phải thấy rõ tương lai… thì mới chịu hành động.

Có lẽ đó cũng là một dạng sợ thất bại.

Vì cứ nghĩ đến tương lai xa là mình nghĩ đến phải kiên trì, bền bỉ, kỷ luật.

Mà chỉ cần nghe đến những chữ ấy thôi là mình đã rùng mình rồi.

Người ta hay nói hãy kiên trì.

Hãy kỷ luật.

Hãy bền bỉ.

Nhưng với một người đã nhiều lần bị chính hệ thần kinh của mình kéo xuống, những chữ ấy đôi khi không tạo động lực.

Nó tạo áp lực.

Nó khiến mình thấy mình lại sắp thất bại thêm lần nữa.

Một tương lai đủ nhỏ để đáng tin

Rồi ChatGPT gợi cho mình một câu làm mình thấy nhẹ đi khá nhiều:

“Bạn chỉ cần một phiên bản tương lai đủ nhỏ để đáng tin. 1 tháng, 1 tuần, 1 ngày, 1 giờ, hay 1 phút thôi cũng được.”

Đúng thật.

Mình không cần phải tin chắc vào một tương lai 5 năm.

Không cần phải nhìn rõ mình sẽ thành ai, đạt được gì, sống ở đâu, làm công việc nào.

Có những lúc, chỉ cần một ngày đáng tin là đủ.

Một ngày đáng tin có thể chỉ gồm vài việc rất nhỏ:

• uống thuốc

• đi bộ ngắn dưới nắng

• ăn một bữa cơm trong yên lặng, không cầm điện thoại

Không hoành tráng. Không truyền cảm hứng. Không giống một kế hoạch thay đổi cuộc đời. Nhưng với mình, đó là một dạng sống tiếp rất thật.

Từ một ngày, mới đến một tuần. Từ một tuần, mới đến một tháng.

Không phải vì mình chắc chắn tương lai sẽ tốt đẹp.

Mà vì mình đang tập tạo ra một đoạn tương lai nhỏ mà bản thân còn có thể tin được.

Than hồng thay vì pháo hoa

Và có một sự thật mình đang dần học cách đón nhận:

Có thể cuộc đời mình sẽ không còn “rực rỡ” như mình từng nghĩ.

Nhưng biết đâu, nó lại thật hơn, yên hơn, chậm hơn và sâu hơn.

Mình chọn sự âm ỉ, bền bỉ của than hồng trong lò sưởi, thay vì vụt sáng rực rỡ rồi biến mất như pháo hoa.

Có lẽ với mình lúc này, sống không phải để đạt thêm thật nhiều thứ.

Mà là để bớt gây đau khổ cho bản thân. Và không để nỗi đau ấy lan sang người khác.

Nhìn qua Khung SAFE

Trong SAFE Framework, bài viết này nằm nhiều ở lớp Stability – Ổn định.

Vì khi mất niềm tin vào tương lai, điều đầu tiên không phải là tìm lại một giấc mơ lớn.

Điều đầu tiên có thể là giúp hệ thần kinh bớt rơi tự do.

• Uống thuốc theo chỉ định.

• Ngủ lại được.

• Ăn một bữa tử tế.

• Đi ra ngoài nắng một chút.

• Giảm điện thoại trong một bữa cơm.

Đó không phải những việc nhỏ theo nghĩa tầm thường. Với người đang phục hồi, đó có thể là nền móng.

Ở khía cạnh Awareness – Nhận biết.

Mình bắt đầu nhận ra tiếng nói bên trong đang dùng quá khứ để kết án tương lai.

Ở khía cạnh Evolve – Phát triển.

Không phải phát triển theo kiểu trở thành phiên bản rực rỡ hơn.

Mà là học một cách sống thật hơn, chậm hơn, ít tự phá hủy hơn.

Một cách thực hành nhẹ

Nếu hôm nay bạn thấy tương lai quá xa, có thể thử thu nhỏ nó lại.

Đừng hỏi:

“Mình sẽ sống thế nào trong 5 năm tới?”

Hãy thử hỏi:

“Trong 1 giờ tới, việc nhỏ nhất giúp mình ít đau hơn một chút là gì?”

• Có thể là uống thuốc.

• Có thể là tắm.

• Có thể là kéo rèm cho ánh sáng vào phòng.

• Có thể là ăn một thứ gì đó đơn giản.

• Có thể là nhắn cho một người: “Hôm nay mình không ổn lắm.”

Không cần làm nhiều. Chỉ cần một việc đủ nhỏ để không làm bạn sợ.

Lưu ý nhỏ

Bài viết này là trải nghiệm cá nhân của mình khi sống cùng rối loạn lưỡng cực. Nó không thay thế cho chẩn đoán, điều trị, thuốc hay tư vấn y khoa.

Nếu bạn đang trong giai đoạn trầm cảm nặng, có ý nghĩ làm hại bản thân, mất ngủ kéo dài, hoặc cảm thấy không an toàn, hãy ưu tiên liên hệ bác sĩ, chuyên gia sức khỏe tâm thần, người thân đáng tin cậy hoặc dịch vụ hỗ trợ khẩn cấp tại nơi bạn sống.

Tốt lên mỗi ngày cùng bạn,