Ý nghĩa cuộc đời khi sống cùng rối loạn lưỡng cực
Tóm tắt bài viết
Có những lúc sống cùng rối loạn lưỡng cực khiến mình tự hỏi: căn bệnh này đến với mình có ý nghĩa gì không, và vì sao mình phải trải qua những suy nghĩ, cảm xúc, hành động khó hiểu như vậy.
Bài viết này là một phản tư cá nhân về hành trình đi tìm ý nghĩa cuộc đời, từ tarot, thiền, thôi miên hồi quy, những câu chuyện thành công, cho đến khi chạm vào hình ảnh Sisyphus trong triết học của Albert Camus.
Có thể mình chưa tìm được câu trả lời cuối cùng cho câu hỏi “vì sao tôi bị bệnh này?”. Nhưng mình bắt đầu học cách bớt lệ thuộc vào nhu cầu phải có câu trả lời thì mới được sống tiếp.
Trước 30 tuổi, mình từng tin rằng ý nghĩa sẽ cứu mình
Giai đoạn trước 30, mình ngây thơ tin rằng nếu chạm được ý nghĩa, sứ mệnh kiếp sống này, mình sẽ có động lực mạnh mẽ.
Kiên trì thì sẽ thành công.
Thế là mình thử đi tìm câu trả lời ở nhiều nơi: bói toán các thể loại, tarot, thiền Vipassana, thôi miên hồi quy tiền kiếp, nghe những người thành công nói về ý nghĩa cuộc đời họ…
Với bói toán, Tarot thì mình bán tín bán nghi. Chẳng có gì thật sự xác thực cho một đứa thích suy nghĩ bằng bằng chứng như mình.
Với thiền Vipassana, thôi miên hồi quy, mình từng mong sẽ thấy được hình ảnh gì ở kiếp trước. Có thể mình đã gây ra tội lỗi gì đó. Nếu biết được, mình tin mình sẽ chấp nhận “hiện tại đau khổ này”.
Nhưng 10 ngày ngồi thiền, với mong cầu ấy, mình cũng chẳng thấy được gì. 😀
Với người thành công, mình lại thấy ý nghĩa cuộc đời họ sao mà mang tầm vĩ mô quá.
Vậy ý nghĩa cuộc sống là gì?
Có lúc mình nghĩ ý nghĩa cuộc sống chắc nằm ở việc trả lời những câu hỏi kiểu:
“Tôi là ai?”
“Sinh ra để làm gì?”
Có lúc mình lại nghĩ sống vì cha mẹ, con cái, người thân xung quanh là đủ.
Nhưng càng lớn, mình càng thấy cả hai hướng đó đều chưa làm mình thật sự đứng vững.
Ngồi chống tay lên cằm, suy ngẫm kĩ hơn và hỏi ChatGPT, nó gợi ý cho mình về Albert Camus.
Hóa ra, dù thời đại thay đổi, đau khổ và những băn khoăn cốt lõi của con người ít thay đổi lắm.
Nếu bạn đến hỏi Albert Camus: “Hãy cho tôi biết ý nghĩa của cuộc sống là gì?”, có lẽ Camus sẽ trả lời rằng:
“Con người luôn truy tìm ý nghĩa cuộc sống, nhưng cuộc đời sẽ trả lời bằng sự im lặng.”
Tảng đá của Sisyphus
Sisyphus là vị vua xứ Ephyra. Ông bị trừng phạt vì sự xảo quyệt và gian dối của bản thân bằng cách buộc phải lăn một tảng đá khổng lồ lên đồi.Tảng đá này sẽ tự lăn xuống mỗi khi nó gần đến đỉnh, bắt Sisyphus phải lặp lại việc lăn đá cho đến muôn đời.
Với mình, tảng đá ấy giống như rối loạn lưỡng cực.
Và hành trình ám ảnh đi tìm lời giải cuối cùng cho câu hỏi “vì sao tôi bị bệnh này?” đôi khi cũng mệt mỏi không kém việc con người truy tìm một ý nghĩa tuyệt đối cho đời mình.
Vậy Sisyphus đối diện với thực tại ấy thế nào?
Camus hình dung Sisyphus không gục ngã trước tảng đá.Ông không được ban cho một ý nghĩa lớn lao từ bên ngoài. Nhưng bằng cách chấp nhận tảng đá là phần đời mình phải mang, ông không còn bị nghiền nát bởi câu hỏi:
“Tại sao lại là tôi?”
Không cần có câu trả lời mới được sống tiếp
Camus không cho mình câu trả lời về ý nghĩa của căn bệnh này. Ông sẽ không nói rối loạn lưỡng cực đến để mình trở thành người sâu sắc hơn. Ông có thể cũng sẽ không nói đau khổ là một món quà.
Mình không thích cách nói đó.
Vì có những đau khổ thật sự là đau khổ. Có những năm tháng nếu được chọn lại, mình không chắc mình muốn trải qua.
Nhưng Camus giúp mình bớt bị lệ thuộc vào nhu cầu phải có câu trả lời thì mới sống tiếp được.
Có thể mình chưa biết vì sao tảng đá này được đặt vào đời mình.
Có thể sau này mình sẽ hiểu thêm.
Có thể không.
Nhưng hôm nay, mình không cần biết hết mới được phép sống tiếp.
Mình chỉ cần nhận ra tảng đá đang ở đây.
Bước 1: Hình dung các việc nặng nề như tảng đá. Bắt đầu chạm tay vào nó và cảm nhận nó nặng thật chứ không phải kiểu “tích cực độc hại”
Bước 2: Thở một hơi thật sâu căng tràn lồng ngực, rồi xuống đến bụng và nén hơi ở đó. Đừng động viên bản thân bằng lời sáo rỗng “Tôi làm được” “Nó dễ mà”. Công việc đấy nặng nề, khó là thật. Đừng chối bỏ sự thật ấy.
Bước 3: Bắt tay vào làm việc từ 5, 10 và 15 phút giống như bạn lăn thêm một đoạn nhỏ thôi cũng được.
Đấy! Bạn làm được rồi đó. Hãy thử hình dung công việc bạn đang tránh né đi và làm 3 bước trên nhé.
Nhìn qua Khung SAFE
Trong SAFE Framework, bài viết này nằm nhiều ở lớp Evolve – Phát triển: học cách nhìn lại bản thân, căn bệnh, ý nghĩa và đời sống sau những giai đoạn đổ vỡ.
Nhưng Evolve không thể tách khỏi Stability – Ổn định.
Khi đang trầm cảm nặng, mất ngủ kéo dài, hoặc cảm thấy không an toàn, câu hỏi “ý nghĩa cuộc đời là gì?” có thể trở nên quá nặng. Lúc đó, điều cần ưu tiên không phải là tìm ra câu trả lời cuối cùng, mà là ngủ lại được, ăn được, liên hệ người hỗ trợ, gặp bác sĩ hoặc chuyên gia khi cần.
Có những ngày, ý nghĩa không nằm ở một sứ mệnh lớn.
Nó nằm ở việc mình vẫn chọn đứng về phía sự sống thêm một chút.
Một cách thực hành nhẹ
Nếu hôm nay tâm trí quá ồn, bạn có thể thử viết ra 3 dòng:
Tảng đá hiện tại của mình là gì?
Mình đang đòi cuộc đời phải trả lời câu hỏi nào trước khi cho phép mình sống tiếp?
Nếu chưa có câu trả lời, hôm nay mình vẫn có thể làm một việc nhỏ nào để chăm sóc mình?
Không cần trả lời hay.
Không cần sâu sắc.
Chỉ cần thật.
Câu hỏi phản tư
Có câu hỏi nào mình đang cố trả lời đến mức kiệt sức không?
Câu hỏi đó đang giúp mình hiểu mình hơn, hay đang làm mình mắc kẹt hơn?
Hôm nay, mình có thể lăn tảng đá thêm một đoạn rất nhỏ bằng cách nào?
Lưu ý nhỏ
Bài viết này là trải nghiệm cá nhân và một cách mình hiểu về Camus, Sisyphus và rối loạn lưỡng cực. Nó không thay thế cho chẩn đoán, điều trị hay tư vấn y khoa.
Nếu bạn đang trong giai đoạn trầm cảm nặng, có ý nghĩ làm hại bản thân, mất ngủ kéo dài hoặc cảm thấy không an toàn, hãy ưu tiên liên hệ bác sĩ, chuyên gia sức khỏe tâm thần hoặc một người thân đáng tin cậy.
Tốt lên mỗi ngày cùng bạn,