Nhạc trước thuốc sau

Trong Chiến tranh Thế giới II, trong các bệnh viện dã chiến của quân đội Mỹ chật kín thương binh. Vì thời tiết nóng nực, bị muỗi và côn trùng đốt, trong tình trạng thiếu thuốc men khiến tỷ lệ nhiễm trùng và tỷ lệ tử vong sau phẫu thuật tăng cao, các thương binh đều sa sút tinh thần.

Lúc này, có một bác sĩ đã mở những bản nhạc mà mọi người yêu thích. Những thương binh sau khi nghe nhạc thì tỷ lệ nhiễm trùng và tử vong đều giảm nhiều, và thời gian lành vết thương sau phẫu thuật ngoại khoa cũng rút ngắn rõ rệt. Từ đó người Mỹ đã phát hiện ra âm nhạc có tác dụng chữa trị bệnh và thương tật.

Chu Chấn Hanh, một danh y thời nhà Nguyên đã từng chỉ rõ rằng: “Nhạc cũng là thuốc”. Trong chữ Hán thì chữ Nhạc 樂 (âm nhạc), Dược 藥 (thuốc) và Liệu 療 (chữa trị) có cùng nguồn gốc, hình chữ của chúng trong chữ giáp cốt khá giống nhau.

Những ghi chép trong các tài liệu lịch sử của Trung Quốc về âm nhạc trị bệnh, như trong sách “Lã Thị xuân thu – Cổ nhạc thiên” có viết: “Xưa bắt đầu từ thời Đào Đường thị (một bộ lạc thời thượng cổ), khí âm nhiều, trì trệ mà trầm lắng, đường thủy ứ tắc, không vận hành được như ban đầu, khí của người dân u uất ứ đọng, gân cốt teo tóp không phát triển, do đó đã chế ra nhạc để đạo dẫn…

Hoàng Đế lại lệnh cho Linh Luân và Vinh Tương đúc 12 chiếc chuông để điều hòa ngũ âm và diễn tấu nhạc tốt đẹp”. Đó là ghi chép về việc dùng vũ nhạc để điều tiết chứng bệnh gân cốt teo tóp do khí u uất ứ đọng gây ra.

Trong sách “Thuyết uyển” có ghi chép câu chuyện 5000 năm trước, bộ lạc nguyên thủy Miêu Phụ dùng nhạc khí chế từ ống trúc để chữa trị bệnh cho người bệnh. Thi nhân Bạch Cư Dị đời Đường cũng có câu thơ về điều trị bệnh tật rằng: “Nhất thanh lai nhĩ lý, vạn sự ly tâm trung” (Một âm thanh lọt vào tai, vạn sự rời khỏi tâm).

Nguyên lý âm nhạc trị bệnh

Ngi xa ni: Tr bnh phi tm n gc. Gc l ch m dng. m dng l quy lut trong v tr, l ngun gc ca ht thy s vt, l khi ngun ca vn vt, cng l ng lc cn bn ca vn vt sinh trng v tiu vong trong thin nhin.

L Th xun thu i nhc c ghi chp rng: m nhc c ci ngun xa xi. N sinh ra t o lng, c gc Thi nht (tc o). Thi nht sinh ra lng nghi, lng nghi sinh ra m dng Nhc l s ha hp ca tri t, l s iu ha ca m dng. C th thy, m nhc c ngun gc t Thi nht, do m dng bin ha m ra, n i ng vi ng hnh ca tri, ng vi ng qu (5 ma) ca t, ng vi ng tng ca con ngi.

m nhc l vn dng trt t m thanh c quy lut bn ngoi iu ha s hi ha m dng ca c th con ngi, t c cn bng m dng, thun ng vi trng thi Thin Nhn hp nht ca t nhin.

“Hoàng Đế nội kinh – Tố vấn” có viết: “Trời có ngũ âm, người có ngũ tạng”. Người xưa đã thấy được ngũ âm đối ứng với ngũ tạng: Can – Giốc; Tâm –Chủy; Tỳ – Cung; Phế– Thương; Thận – Vũ.

Giữa ngũ âm này có ảnh hưởng lẫn nhau, dùng để điều tiết sự thịnh suy của tinh khí ngũ tạng của cơ thể con người.

Ng m: Cung, Thng, Gic, Chy, V tc l Fa Sol La Do Re trong m nhc phng Ty. m nhc iu Cung th bnh n nhu ha, i ng vi tng T ca con ngi. m nhc iu Thng th gp gp trong gin, i ng vi tng Ph ca con ngi. m nhc iu Gic th cao thanh thot du dng, i ng vi tng Can ca con ngi. m nhc iu Chy th nhit tnh hng hi, i ng vi tng Tm ca con ngi. m nhc iu V th nh nhng khoan thai, i ng vi tng Thn ca con ngi.

Trong quá trình lắng nghe, tình cảm và tâm trạng và ngũ tạng của con người rung động có quy luật với tần số tiết tấu khúc nhạc, do đó có thể đạt được tác dụng điều tiết tinh thần và thông kinh lạc của con người, từ đó có tác dụng chữa bệnh, khỏe người.

m nhc thun chnh v trang nh quy chnh nhn tm

Khc c cm Dng xun bch tuyt ca S Khong, nhc s ni ting thi Xun Thu, tng truyn y vn l khc nhc ng huyn cm m Thin sai c Tin T din tu, S Khong sau khi nghe c phng theo ghi chp li. Theo ghi chp ca sch nhc ph c cm Thn k mt ph, khc Dng xun l iu Cung, khc Bch tuyt l iu Thng. m nhc iu Cung thng kh ung dung rng ln. m nhc iu Thng th trong nhu c cng, s mang theo kh cht va tr tnh ha thun li chnh trc, cng ngh. Khc Dng xun ly l kh dng ca ma xun, vn vt bit ma xun, gi ha nh nh, biu t n trch v t, ban b khp ni ca Thng Thin i vi vn vt. Cn khc Bch tuyt l ly kh m ca ma ng tuyt trng lung linh cnh trc, cao khit trang nghim, biu t c dy ca t mang ch vn vt. Ch c ngi c cng c vi Tri t th mi c th din tu c, th nn ngi c th thch ng ha tu khc nhc ny th v cng t i.

Trong “Nhạc ký” có ghi chép: “Nhạc là vui vẻ, đàn cầm đàn sắt làm tâm vui vẻ, cảm ứng vật sau đó tác động, thẩm định thưởng thức âm nhạc có thể tu đức. Nhạc dùng để trị sửa cái tâm, bình hòa khí huyết”. Đoạn văn này nói về việc dùng âm nhạc để quy phạm đạo đức con người, nuôi dưỡng tình cảm tiết tháo, đạt được khí huyết điều hòa.

Thế nên các Thánh vương cổ đại sáng chế lễ nghi và âm nhạc hoàn toàn không phải là để thỏa mãn ham muốn của cái miệng, tai, và mắt, mà là tẩy rửa tà ác, bài trừ tạp niệm dơ bẩn trong tâm dân chúng, khơi dậy bản tính lương thiện nguyên sơ tồn tại trong nội tâm con người, từ đó quay trở về với chính Đạo làm người. Vì những dục vọng mới luôn xuất hiện theo sau sự xuất hiện của điều kiện vật chất mới,mà ngoại vật thì không thể nào làm phong phú nội tâm được.

m nhc thp km y m phng tng dc vng

Thiên “Nhạc thư” trong sách “Sử ký” có ghi chép rằng: Khi Linh Công đến thăm viếng Tấn Bình Công, lúc nửa đêm, ở thượng du sông Bộc, Linh Công nghe thấy tiếng đàn, liền sai Sư Quyên học khúc nhạc này. Sau khi đến nước Tấn, Sư Quyên đã gảy khúc nhạc này cho Tấn Bình Công nghe. Sư Khoáng ấn tay xuống dây đàn ngăn Sư Quyên và nói: “Đây là âm nhạc vong quốc, không được diễn tấu tiếp nữa. Khúc nhạc này là âm nhạc ủy mị do Sư Diên diễn tấu cho Trụ Vương nghe. Sau khi Võ Vương chinh phạt Trụ Vương, Sư Diên chạy về phía Đông, rồi tự lao mình xuống sông Bộc. Quốc gia nào nghe khúc nhạc này thì sẽ bị suy yếu”.

Tấn Bình Công không những kiên quyết muốn nghe tiếp, mà còn lệnh cho Sư Khoáng chơi khúc nhạc bi thương hơn khúc nhạc này. Sư Khoáng khuyên Tấn Bình Công chớ nghe những khúc nhạc bi thương. Tấn Bình Công khăng khăng muốn nghe. Sư Khoáng tấu khúc nhạc bi thương lượt thứ nhất, có 16 con thiên nga đen tụ tập trước cửa sảnh, tấu lượt thứ hai, thiên nga đen vươn cổ hót và xòe cánh múa. Tấn Bình Công cảm thấy rất thú vị, nên còn muốn nghe khúc nhạc bi thương hơn nữa, lệnh cho Sư Khoáng lại tấu nhạc nữa. Sư Khoáng lại khu yên Tấn Bình Công chớ nghe loại nhạc đó, nhưng Tấn Bình cho rằng ông tuổi tác đã cao rồi, nghe những khúc nhạc ông yêu thích cũng không sao. Sư Khoáng đành diễn tấu bản nhạc bi thương hơn nữa. Lúc này mây đen từ chân trời phía Tây Bắc nổi lên, gió lớn kèm mưa to đổ xuống. Gió lớn thổi bay hết ngói trên mái nhà, tân khách xung quanh đều chạy trốn lánh nạn. Tấn Bình Công cảm thấy vô cùng kinh sợ, bò vào trong nhà. Sau đó, nước Tấn xảy ra hạn hán nặng, ba năm cỏ cũng không mọc được.

m nhc thun chnh trang nh, nh th c th nui dng tnh cm tit tho con ngi, nui dng ch hng cao xa, tu thn dng tnh, ko di tui th, ln th c th tr sa quc gia, gio ha dn chng, quc thi dn an, ng cc bi thu. Cn m nhc lon th thp km y m, dc vng mnh lit, khin tnh cm v ch hng con ngi tn lon, sa st, phng tng dc vng, tn hi thn th, bi hoi quc gia. V nh nhc Rock ngy nay l m nhc m v y m, suy i, nghe loi nhc ny, con ngi s bung th dc vng, khin sinh mnh b dc vng lm ch. Th nn rt nhiu nhc cng nhc Rock nghin ma ty, lon lun, v cht tr.

Xa Khng T nghe nhc Thiu th ba thng khng bit n mi v tht. m nhc trang nh thun chnh c th quy chnh nhn tm, khin con ngi coi nh dc vng, tu sa quy chnh c hnh ca con ngi.

Trích từ bài viết Nhạc trước thuốc sau trên Tạp chí Minh Huệ Số 01 02/2023 bản Tiếng Việt